دانه سويا يك محصول استراتژيك در تمام دنيا است كه 8 واريته اصلي دارد واز آن در صنعت روغن كشي استفاده شده و 5 درصد كل دانه هاي روغني را دانه سويا تشكيل مي دهد . براي فراوري دانه سويا از روش هاي مختلفي استفاده مي شود كه عبارتند از اتوكلاو كردن ،برشته كردن،سرخ كردن ، ميكرونيزه كردن،اكسترود كردن خشك و مرطوب و پلت كردن و ... كه هر كدام از روشهاي ذكر شده تاثيرات متفاوتي بر ارزش غذائي سويا دارند . استفاده از روش اكسترود در فرآوري دانه خام سويا سبب افزايش ارزش غذائي ،انرژي قابل متابوليسم ، قابليت هضم پروتئين ، لينولئيك اسيد، ويتامين E وليستين وكاهش مواد ضدتغذيه اي آن مي شود .
o پخت اكستروژني :
اكسترود كردن از جمله فرآيندهاي حرارتي High temprature & short time ميباشد كه قابليت هضم پروتئين به سبب دناتوره شدن افزايش يافته و حداقل تخريب حرارتي در مواد مغذي ايجاد مي شود همچنين در طول پخت اكستروژني سلولهاي حاوي روغن مي تركد و روغن براي حيوان قابل دسترس مي شود . كنترل فاكتورهاي بحراني در طول پخت اكستروژني مي توانند به عنوان نشانه اي ازمطلوبيت فرآيند باشد .(OVER PROCESS & UNDER PROCESS)
لذا نمي توان روندهاي مكانيكي جهت فرآوري . روغن كشي را با اكسترود كردن مقايسه نمود . به دليل وجود مواد ضد تغذيه اي در دانه سوياي خام دانه نمي توان آن را در تغذيه حيوانات استفاده نمود زيرا دانه سوياخام شامل عوامل ضد تغذيه اي از جمله : بازدارنده تريپسين و كيمو تريپسين،فيتوهماگلوتينين (ليستين) ،اوره آز ، عوامل آلرژيك ليپاز و ليپواكسي ژناز ميباشد .
o اكسترود كردن دانه سويا سبب :
1- كاهش مقدار بازدارنده تريپسين در دانه فول فت سويا مي شود . بازدارنده تريپسين يك پروتئاز است كه براي انسان و اغلب حيوانات مضر است .اين عامل ضد تغذيه اي طي فرآيندهاي حرارتي اكسترود تا 85 درصد كاهش مي يابد.درصد تخريب بازدارنده تريپسين تحت تاثير رطوبت ورودي به سيستم ، مقدار رطوبت دانه سويا ، زمان حرارت دهي و درجه حرارت طي فرآيند اكسترود ميباشد .(رطوبت مطلوب 9-11 درصد و دما 150-160درجه سانتي گراد پيش بيني مي شود .)
2- باعث رها شدن روغن و توكوفرول طبيعي به فضاي بين سلولي در محصول فول فت سويا مي شود . فول فت سويا شامل سطوح بالائي تركوفرول و ليسيتين (4درصد) كه بعنوان آنتي اكسيدان در محصول فول فت سويا ذخيره شده و ويتامين E طي عمل اكسترود كردن همراه با روغن در دسترس حيوان قرار مي گيرد .
3- سبب افزايش پروتئين عبوري (UIP) ، افزايش خوش خوراكي ، افزايش تراكم انرژي و افزايش قابليت هضم كربوهيدارتها در نشخواركنندگان مي شود و ميتوان فول فت سويا و مي توان فول فت سويا را تا سطح 15 درصد در غذاي دام استفاده نمود . مشروط بر آن كه سطح كلسيم و منيزيم را درجيره افزايش يابد .
4- افزايش انرژي قابل متابوليسم ظاهري (AME) در طيور
5- تخريب اوره آز و عوامل آلرژيك
6- افزايش قابليت هضم كربوهيدارتها
7- كاهش گردوغبار از سيستم در حين توليد
8- كاهش سطح مايكوتوكسين ها در محصول
به دليل اطمينان از كيفيت فول فت سويا مي توان آزمونهاي زير را جهت كنترل كيفيت محصول در حين فرآيند توليد و در محصول توليدي پايش نمود كه شامل :
• اندازه گيري سطح بازدارنده تريپسين و اوره آز
• اندازه گيري نيتروژن غير محلول در دترجنت اسيدي
• تست ليپاژ: كه بيانگر افزايش حرارت در حين فرآيند توليد است
• تست PDI: كه جهت اندازه گيري دوام محصول در آب صورت مي گيرد و با افزايش حرارت شاخص PDI كاهش مي مي يابد .
• شكل ظاهري: رنگ و مزه دانه بعنوان اولين و ساده ترين تست مطرح است طي يك فرآيند خوب رنگ دانه بايد قهوه اي-طلائي و مزه آن نبايد تلخ باشد.
مقاله های مرتبط با فول فت سویا
|